Ο Stenhouse και το Humanities Curriculum Project

Μια πρόταση στον αντίποδα της κυριαρχίας του στοχοθετικού Αναλυτικού Προγράμματος

Από τη δεκαετία του 1950 και μετά γνωρίζουμε ότι στο χώρο του σχεδιασμού των Αναλυτικών Προγραμμάτων (ΑΠ) κυριάρχησε το στοχοθετικό μοντέλο του Αμερικανού Tyler. Με λίγα λόγια, σε αυτό το μοντέλο οι μαθησιακοί στόχοι είναι προκαθορισμένοι και μέσα από συγκεκριμένες διδακτικές ενέργειες και επιλεγμένο περιεχόμενο αναμένουμε  την επίτευξή τους από το μαθητή με τρόπο που μπορεί να μετρηθεί ποσοτικά. Εδώ διακρίνουμε ξεκάθαρα την επιρροή της ψυχολογικής θεωρίας του συμπεριφορισμού και την υιοθέτηση μιας εργαλειακής λογικής για την εκπαίδευση σύμφωνα με την οποία αυτή υπάρχει για να μεταδίδει αποτελεσματικά γνώσεις και δεξιότητες αποκλείοντας από την εκπαιδευτική διαδικασία ό,τι δεν μπορεί να μετρηθεί.

Όμως κατά τη δεκαετία του 1960-1970 το έργο και η δράση του Άγγλου Lawrence Stenhouse κατέδειξε ότι είναι εφικτός ένας άλλος τρόπος σχεδιασμού και ανάπτυξης Α.Π., το μοντέλο διαδικασίας. Ο Stenhouse είχε την άποψη ότι: «οι διαδικασίες της διδασκαλίας και της μάθησης έχουν εσωτερική αξία αυτές καθαυτές και όχι επειδή υπηρετούν κάποιο στόχο». Πρότεινε το Α.Π. «να  επιλέγει το διδακτικό υλικό που θα χρησιμοποιηθεί με βάση τομείς γνώσης που έχουν εσωτερική αξία και δεν μεταφράζονται σε συμπεριφορές».

Στο συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης Α.Π. μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η διαδικασία μέσω της οποίας οι μαθητές θα αναπτύξουν τις ικανότητες και τη σκέψη τους και όχι να έχουμε συγκεκριμένα και μετρήσιμα μαθησιακά αποτελέσματα.  Οι μαθησιακοί στόχοι δεν μεταφράζονται σε επιδιωκόμενες συμπεριφορές και στην πρόσκτηση γνώσεων κοινών για όλους τους μαθητές αλλά σέβονται τις ατομικές τους ικανότητες και τους βοηθούν να τις καλλιεργήσουν.3 Η γνώση δεν είναι απλή μετάδοση πληροφοριών από το δάσκαλο προορισμένη για αποθήκευση και στείρα αναπαραγωγή από τους μαθητές. Είναι το μέσο για την ανάπτυξη πνευματικών ικανοτήτων όπως η κατανόηση, η ερμηνεία και η κριτική σκέψη και όχι το αποτέλεσμα της μάθησης. Για αυτό το λόγο η γνώση δεν είναι αυστηρά προκαθορισμένη. oικοδομείται μέσα από την ενεργή εμπλοκή των μαθητών με τη βοήθεια του διδάσκοντα χρησιμοποιώντας στρατηγικές διδασκαλίας όπως η διερεύνηση και η διατύπωση υποθέσεων στη βάση μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας που εξασφαλίζει την  έκθεση των εκπαιδευόμενων σε μαθησιακές  εμπειρίες που έχουν προσωπικό νόημα για τον κάθε μαθητή ξεχωριστά.

Βασισμένος σε αυτή την προσέγγιση ο Stenhouse ανέπτυξε πειραματικά τo Humanities Curriculum Project, ένα αναλυτικό πρόγραμμα που εφαρμόστηκε σε 36 σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αγγλία την περίοδο 1967-1972 και απευθυνόταν σε μαθητές 14-16 ετών. Το HCP είχε επίκεντρο τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες και πραγματευόταν αμφιλεγόμενα κοινωνικά ζητήματα. Χωρίστηκαν σε 9 κατηγορίες: πόλεμος, εκπαίδευση, οικογένεια, σχέσεις μεταξύ φύλων, άνθρωποι και εργασία, φτώχεια, η ζωή στις πόλεις, νόμος και τάξη, διαφυλετικές σχέσεις. Βασικός σκοπός του ήταν να «αναπτύξει την κατανόηση της φύσης και της δομής ορισμένων σύνθετων αξιακών θεμάτων καθολικού ανθρώπινου ενδιαφέροντος» (Stenhouse, 1969).

Η μέθοδος διδασκαλίας ήταν η διερευνητική και ο διάλογος μεταξύ των μαθητών. Ο ρόλος του δασκάλου ήταν να «προεδρεύει» της ομάδας διαλόγου στην τάξη, να μην εκφράζει απόψεις, να διατηρεί την ουδετερότητά του, να κάνει ερωτήσεις, να ενθαρρύνει τους μαθητές να εστιάζουν στην ερμηνεία του εκπαιδευτικού περιεχομένου και στην έκφραση της δικής τους άποψης. Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο ή υλικό ήταν συλλογές κειμένων από πεζογραφία, λογοτεχνία, ποίηση, θέατρο. Επίσης συμπεριλαμβάνονταν χάρτες, στατιστικοί πίνακες, διαγράμματα, φωτογραφίες, πίνακες ζωγραφικής, καρτούν, βιντεοσκοπήσεις και μαγνητοφωνήσεις. Το βασικό σχήμα της διαδικασίας ήταν μία αρχική παρουσίαση του υλικού και ανάγνωση από τους μαθητές, συζήτηση μεταξύ των μαθητών, ώστε να ερμηνεύσουν το υλικό και στη συνέχεια οι μαθητές διερευνούσαν τις διαφορετικές ερμηνείες που είχαν δοθεί αλλά και των αντιδράσεων τους στο υπό συζήτηση θέμα. Αξίζει να τονιστεί ότι οι πληροφορίες/στοιχεία εισάγονταν μέσω του υλικού και όχι μέσω του δασκάλου. Επίσης το υλικό δεν παρουσιαζόταν σε προκαθορισμένη σειρά αποφασισμένη από το δάσκαλο αλλά εισαγόταν ως απόκριση στα σημεία του θέματος που αναδεικνύονταν στην ομάδα διαλόγου και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Εδώ ο ρόλος του μαθητή είναι να απευθύνεται περισσότερο στην ομάδα παρά στο δάσκαλο, να ακούει τις απόψεις των άλλων, να απέχει από προσωποποιημένη κριτική στις απόψεις των συμμαθητών του, να αναζητεί νέα στοιχεία, να έχει ο ίδιος την ευθύνη για τη μάθησή του.

Ένα τέτοιο μοντέλο δεν έχει εμμονή με το αποτέλεσμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και την επίτευξη των στόχων αλλά αντίθετα με την ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία και πως αυτή θα βοηθήσει στην ανάπτυξη της κατανόησης, της ερμηνείας και εν τέλει της κριτικής και αναστοχαστικής ικανότητας του νου.

Η αξιολόγηση του προγράμματος4 έδειξε ότι ήταν δύσκολο να αφομοιωθεί εξαιτίας του γεγονότος ότι τα σχολεία είναι περισσότερο αυταρχικά από όσο συνειδητοποιούν. Παρά τα επιμέρους προβλήματα, οι μαθητές παρουσίασαν βελτίωση σε γλωσσικές δεξιότητες και στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης.

Δυστυχώς στα τέλη του 1970 με την άνοδο του φιλελευθερισμού και της Θάτσερ στην εξουσία τέτοιες πειραματικές εφαρμογές στο σύστημα της αγγλικής εκπαίδευσης άρχισαν να φθίνουν. Ως αποτέλεσμα το στοχοθετικό μοντέλο του Tyler και ό,τι αυτό συνεπάγεται εξακολουθεί να είναι κυρίαρχο και εξαιρετικά επίκαιρο σε όλο τον κόσμο ακόμη και σήμερα παρ’ όλη την κριτική που έχει δεχθεί.

4https://www.uea.ac.uk/documents/4059364/4410085/MacDonald-1975-Safari+Profiles.pdf/2adb9f14-9089-42cb-9304-9992cec95f08

Πηγές:

Τσάφος, Β. (2014). Αναλυτικό Πρόγραμμα. Θεωρητικές Προσεγγίσεις και Εκπαιδευτικοί Προσανατολισμοί. Αθήνα: Μεταίχμιο

Stenhouse, L. (1969), “Handling Controversial Issues in the Classroom”, Education Canada, 9 (2), 12-21

MacDonald, B. (1970), “Evaluation of the Humanities Curriculum Project: A Wholistic Approach”, Theory into Practice, University of East Anglia, Norwich (England)

Stenhouse, L. (1968), “The Humanities Curriculum Project”, Journal of Curriculum Studies, 1:1, 26-33

Stenhouse, L. (1978), “The teaching of controversial material and the rights of children”, Centre for Applied Research in Education, University of East Anglia, Norwich (England)

Rudduck, J. (1988), “Changing the World of the Classroom by Understanding it: A review of some aspects of the work of Lawrence Stenhouse”, Journal of Curriculum and Supervision, Vol. 4 No 1, 30-42

https://www.uea.ac.uk/documents/4059364/4410085/MacDonald-1975-Safari+Profiles.pdf/2adb9f14-9089-42cb-9304-9992cec95f08

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Παιδαγωγικη θεωρια

One response to “Ο Stenhouse και το Humanities Curriculum Project

  1. Παράθεμα: Ισότητα ή επιτυχία στο σχολείο; (αναδημοσίευση) | View Of Pedagogy

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s