Ποιοί είμαστε

Είμαστε εκπαιδευτικοί που συμμετέχουμε ενεργά στην δημόσια εκπαίδευση και βιώνουμε έντονα τις πρακτικές και θεωρητικές αντιφάσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Αντιφάσεις που διαπερνούν κάθε πτυχή του σχολείου και καθρεφτίζονται στην διδασκαλία, το αναλυτικό πρόγραμμα, τους σκοπούς της εκπαίδευσης, το χώρο, αλλά και το ίδιο το παιδί. Αντιφάσεις που γεννιούνται από την κυρίαρχία των εννοιολογικών σχημάτων και των πρακτικών του υπάρχοντος εκπαιδευτικού συστήματος. Αντιφάσεις ανάμεσα στη γενική σκοποθεσία της εκπαίδευσης που στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού και στα επιμέρους αναλυτικά προγράμματα και στα ωρολόγια προγράμματα. Έτσι αναδεικνύεται για εμάς η ανάγκη για έναν συστηματικό αναστοχασμό πάνω στην εκπαιδευτική διαδικασία και το σχολείο ο οποίος να καταλήγει σε μία δημόσια παρέμβαση.

Το σημερινό σχολείο ενδιαφέρει ελάχιστα τα παιδιά εφόσον είναι μακριά από τις ανάγκες και το βιωμένο κόσμο τους. Τα σχολικά εγχειρίδια και τα προγράμματα σπουδών επιβάλλουν εξοντωτικούς ρυθμούς καθημερινά με αποτέλεσμα η πλειοψηφία των παιδιών να δυσκολεύεται να ανταπεξέλθει.  Επιπλέον δεν προάγει την κριτική τους ικανότητα και παράγει σε μεγάλο βαθμό αμάθεια. Ο κυρίαρχος νεοφιλελεύθερος λόγος πατώντας πάνω σε αυτά τα υπαρκτά προβλήματα του δημόσιου σχολείου  ασκεί έντονη κριτική και αναπτύσσει ως απάντηση την δική του προοπτική για ένα σχολείο της αριστείας και της καινοτομίας. Σε αυτήν την προοπτική εξαφανίζεται η έννοια της μόρφωσης ως συλλογικό κεφάλαιο της κοινωνίας και αντικαθίσταται από το ατομικό μορφωτικό κεφάλαιο που βρίσκεται σε συνεχή ανταγωνισμό. Το αποτέλεσμα είναι να εξατομικεύεται και να ψυχολογικοποιείται η εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ αγνοείται η αλληλεπίδραση ατόμου, σχολείου και κοινωνίας. Η κυρίαρχη αυτή αφήγηση, αν και εμφανίζεται ως μεταρρυθμιστική, αναπαράγει τις πρακτικές και θεωρητικές αντιφάσεις του υπαρκτού σχολείου σε ένα διαφορετικό επίπεδο.

Η απάντηση στο σχολείο της αριστείας και της καινοτομίας δεν μπορεί να είναι απλώς η νοσταλγία του μαζικού σχολείου, έτσι όπως αναπτύχθηκε τις δεκαετίες του ‘70 και του ‘80. Η επιστροφή στο παρελθόν και το αίτημα για μία στείρα αναβίωση του δεν μπορεί να είναι η λύση. Οι κοινωνικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί από τότε μάς αναγκάζουν να σταθούμε στην σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα. Τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα η εκπαίδευση δε γίνεται αντιληπτή ως εργαλείο κοινωνικής ανόδου όπως στο παρελθόν. Επιπλέον η ‘μεσαία τάξη’ διεθνώς είναι όλο και λιγότερο διατεθειμένη να πληρώνει φόρους για να χρηματοδοτεί ένα δημόσιο σχολείο τόσο μαζικό όσο στο παρελθόν. Ταυτόχρονα σε αρκετές χώρες της δύσης αλλάζει ο χαρακτήρας της παραγωγικής διαδικασίας με μαζική μεταφορά θέσεων εργασίας σε άλλες χώρες (π.χ. Κίνα), με αποτέλεσμα την περεταίρω περιθωριοποίηση των κατώτερων τάξεων. Η αποβιομηχανοποίηση της παραγωγικής βάσης των χωρών της δύσης αλλάζει ριζικά το χαρακτήρα του σχολείου. Θα προσπαθήσουμε να σκεφτούμε ένα νέο τύπο σχολείου, που θα είναι προσανατολισμένο στην δημοκρατία, στην ισότητα, την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και την επιδίωξη της αυτονομίας του παιδιού.

Από την πλευρά μας επιδιώκουμε να αναπτύξουμε έναν λόγο πέρα και ενάντια στα κυρίαρχα σχήματα ενός σχολείου προσανατολισμένου στην κοινωνική αποτελεσματικότητα. Ενός σχολείου που δε κοινωνικοποιεί απλά το μαθητή και θα του επιβάλλει να αποδέχεται την κοινωνία όπως είναι αλλά διαμορφώνει κριτικά υποκείμενα που θα επιδιώκουν την βελτίωση της κοινωνίας. Δεχόμαστε την εκπαιδευτική διαδικασία ως ένα κόμβο αλληλεπίδρασης του ατόμου με την κοινωνία και όχι ως απλώς υπαγωγή του πρώτου στην δεύτερη. Αναγνωρίζουμε την αλληλεπίδραση σχολείου και κοινωνίας και αντιλαμβανόμαστε πως μία πραγματική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στοχεύει ουσιωδώς στον μετασχηματισμό της κοινωνίας. Θέλουμε λοιπόν να μιλήσουμε για ένα διαφορετικό σχολείο γιατί έχουμε στο νου μας μία διαφορετική κοινωνία ισότητας και αλληλεγγύης, ατομικής και συλλογικής αυτονομίας.

Μία τέτοια προσπάθεια κριτικής στην εκπαίδευση δεν μπορεί παρά να στοχεύει στον εντοπισμό και την ανάδειξη των αντιφάσεων του υπάρχοντος εκπαιδευτικού συστήματος και της αφήγησης που το διέπει και στην διαύγαση των νέων δυνατών μορφών εκπαίδευσης. Για τον λόγο αυτό θεωρούμε πως πρέπει να κινηθούμε μεθοδολογικά σε τρία διαφορετικά επίπεδα. Σε ένα πρώτο επίπεδο οφείλουμε να περιγράψουμε και να αναλύσουμε την εμπειρία μας από την δεδομένη εκπαιδευτική διαδικασία, ώστε να αναδείξουμε τις πρακτικές αντιφάσεις του παραδοσιακού σχολείου σε όλο το εύρος τους. Σε ένα υψηλότερο επίπεδο οφείλουμε να κάνουμε μία αμιγώς θεωρητική δουλειά μελετώντας τις κριτικές παραδόσεις γύρω από την εκπαίδευση. Τέλος, σε ένα ενδιάμεσο επίπεδο θα επιδιώξουμε να ντύσουμε την εμπειρία μας με εννοιολογικά σχήματα, που θα έχουμε επεξεργαστεί θεωρητικά, ώστε να διαμορφώσουμε μία νέα, κριτική αφήγηση για το σχολείο και την εκπαιδευτική διαδικασία.

 

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Για οποιοδήποτε σχόλιο ή κριτική στο Δίκτυο Κριτικής στην Εκπαίδευση

ή για συμβολή στην προσπάθεια μας με δικά σας κείμενα, απόψεις, ιδέες

επικοινωνήστε μαζί μας στο

educriticism@gmail.com

Advertisements

2 responses to “Ποιοί είμαστε

  1. Σπύρος Δημουλής

    Πολύ σωστές σκέψεις.

    «Θα προσπαθήσουμε να σκεφτούμε ένα νέο τύπο σχολείου, που θα είναι προσανατολισμένο στην δημοκρατία, στην ισότητα, την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και την επιδίωξη της αυτονομίας του παιδιού».

    Τριάντα και τόσο χρόνια αυτό σκέφτομαι μέσα σε μια πραγματικότητα αυτών των χρόνων άκρως απογοητευτική.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s