Tag Archives: Κριτική Παιδαγωγική

Παράλληλες Αναγνώσεις: Ο G.Biesta «ενάντια στη μάθηση»

gert_biestaΟ Gert Biesta είναι ένας σημαντικός θεωρητικός γύρω από ζητήματα εκπαίδευσης. Έρχεται από μία μακρά παράδοση γύρω από τη δημοκρατική εκπαίδευση που ξεκινά από τον Dewey, περνά μέσα από την Κριτική Παιδαγωγική και ενσωματώνει σύγχρονους στοχαστές, όπως ο Levinas, ο Foucault και o Derrida. Στο άρθρο του με τίτλο “Against Learning” (“Ενάντια στη μάθηση”) επιχειρεί να καταδείξει τη σύγχρονη γλώσσα με την οποία προσεγγίζουμε τα ζητήματα της εκπαίδευσης. Και αυτό διότι, η γλώσσα που χρησιμοποιούμε κάθε φορά δεν είναι ουδέτερη. Δεν περιγράφει απλώς την πραγματικότητα. Αντίθετα, η γλώσσα ορίζει πρακτικές και με τον τρόπο αυτό προσδιορίζει τι μπορούμε να αντιληφθούμε και τι μπορούμε να αμφισβητήσουμε.

Συνέχεια

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Εκπαιδευτική πολιτική, Παιδαγωγικη θεωρια

Γιατί Εκπαίδευση: Κριτικός Γραμματισμός, Ελευθερία και Ισότητα

κριτικός γραμματισμόςΟ γύρος των προεδρικών εκλογών δίνει ένα ισχυρό και ενοχλητικό μάθημα στις ΗΠΑ: η τυπική εκπαίδευση δεν έχει καταφέρει να επιτύχει την πιο σημαντική πλευρά για την οποία η καθολική, δημόσια εκπαίδευση είναι αναγκαία για έναν ελεύθερο και δίκαιο λαό.

Συχνά, βλέπουμε την τυπική εκπαίδευση ως το κλειδί για την οικονομική επιτυχία δίνοντας έμφαση στην ισχυρή συσχέτιση μεταξύ υψηλών εκπαιδευτικών επιτυχιών και υψηλότερων εισοδημάτων. Μένουμε, επίσης, πιστοί στη μυθολογίες μας και τις πολιτισμικές μας αφηγήσεις πως η εκπαίδευση είναι “ο μεγάλος εξισωτής”.

Ωστόσο, όπως θα εξετάσουμε παρακάτω, αυτές οι πεποιθήσεις δεν επαληθεύονται από αποδείξεις. Ναι, μεγαλύτερες εκπαιδευτικές επιτυχίες συσχετίζονται επαρκώς με το εισόδημα, αλλά το σχολείο δεν δημιουργεί ισότητα. Για παράδειγμα δείτε την ανισότητα ανά φυλή που παραμένει: Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Εκπαιδευτική πολιτική, Παιδαγωγικη θεωρια

“Ανακαλύπτοντας την Αλληλεγγύη”: Mία Προσπάθεια Κριτικού Γραμματισμού σε Μαθητές Δημοτικού Σχολείου

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει αποδεκτό στις επιστήμες που αφορούν τη διδακτική της γλώσσας ότι οι πρακτικές γραμματισμού, δηλαδή η καλλιέργεια δεξιοτήτων γραπτού και προφορικού λόγου δεν μπορούν να ιδωθούν ξέχωρα από το πολιτισμικό και κοινωνικό τους πλαίσιο. Έτσι, ο γραμματισμός δεν αναφέρεται απλά στην ικανότητα γραφής και ανάγνωσης (αλφαβητισμός) αλλά στην ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί αποτελεσματικά στο κοινωνικό πλαίσιο (λειτουργικός αλφαβητισμός) αλλά και στη δυνατότητα των ατόμων να τοποθετούνται κριτικά απέναντι στην κοινωνική πραγματικότητα (κριτικός γραμματισμός).

Κριτικός Γραμματισμός και Freire

Ο Freire (1972/1977) έχει ασκήσει δριμεία κριτική στην «τραπεζική» αντίληψη της εκπαίδευσης όπου οι μαθητές αντιμετωπίζονται ως παθητικοί δέκτες που απλά αποδέχονται σαν «κενά δοχεία» πληροφορίες που τους μεταδίδονται από τους εκπαιδευτικούς. Ο Freire αντιπροτείνει μια «προβληματίζουσα» εκπαίδευση όπου δάσκαλος και μαθητές είναι από κοινού υπεύθυνοι για τη μαθησιακή διαδικασία κατά την οποία αναπτύσσονται όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Βασικό στοιχείο μιας τέτοιας εκπαίδευσης είναι ο διάλογος και η διερεύνηση. Η κατάκτηση της γνώσης δεν είναι ο σκοπός αλλά το μέσο για τη δημιουργία κριτικής συνείδησης. Καθώς οι μαθητές αναπτύσσουν κριτική συνείδηση είναι σε θέση να επεξεργαστούν κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα, να επέμβουν με τον λόγο και τις πράξεις τους στην κοινότητα, να αμφισβητήσουν κυρίαρχες εξουσιαστικές δομές που αναπαράγουν άνισες κοινωνικές σχέσεις.

Με βάση αυτές τις αρχές μπορούν να  επιλεχθούν στην τάξη θέματα για επεξεργασία που έχουν ως αφετηρία την καθημερινή ζωή των μαθητών και να παρουσιαστούν ως προβληματικές καταστάσεις. Να τεθούν, δηλαδή, στους μαθητές ως προβλήματα προς διερεύνηση και στη συνέχεια να οργανωθούν με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να συσχετιστούν αλλά και να επεξεργαστούν ως σύνολο.

Το project: συγγραφή εφημερίδαςAnakalyptontas thn Allhlegyh

Λαμβάνοντας υπόψη το πολυπολιτισμικό περιβάλλον του σχολείου μας και την προέλευση των μαθητών από διάφορα κοινωνικοοινομικά στρώματα θεώρησα ότι ήταν επιτακτική η ανάγκη να αναπτυχθούν και να καλλιεργηθούν, μέσα από ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες στην τάξη, δεξιότητες γραπτού και προφορικού λόγου.

Έτσι, με αφορμή τη συμμετοχή της τάξης σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με την επωνυμία «Νοιάζομαι και Δρω», ένα πιλοτικό πρόγραμμα στο οποίο συμμετείχαν σχολεία από διάφορα μέρη της Ελλάδας και είχε ως βασικούς άξονες την καλλιέργεια του εθελοντισμού και της αλληλεγγύης στο σχολείο, σκέφτηκα να επιχειρήσω να εφαρμόσω κάποιες πρακτικές κριτικού γραμματισμού στην τάξη με σκοπό τη διερεύνηση της έννοιας της αλληλεγγύης.

Η αλληλεγγύη είναι μια αφηρημένη έννοια που λαμβάνει ποικίλες νοηματοδοτήσεις στον σύγχρονο κόσμο και για αυτό θεώρησα ότι μπορεί να αποτελέσει ένα ιδανικό θέμα προς διερεύνηση.

Από την αρχή υπήρξε η πρόθεση να δημοσιευθούν σε μια εφημερίδα τα κείμενα των μαθητών που θα παράγονταν κατά τη διάρκεια του project. Το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε τις ώρες της ευέλικτης ζώνης. Για την παραγωγή γραπτού λόγου χρησιμοποιήθηκαν και κάποιες ώρες από το μάθημα της γλώσσας.

Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Διδασκαλία

Δημοκρατικά σχολεία σε μετά-δημοκρατικά καθεστώτα

20150511_144212Το δημοκρατικό σχολείο αποτελεί το διακηρυγμένο στόχο κάθε προοδευτικής εκπαιδευτικής πρότασης. Από το Εργαστηριακό Σχολείο του John Dewey μέχρι την Ελευθεριακή Αγωγή του Nill στο Summerhill η δημοκρατία μπαίνει στο επίκεντρο του θεωρητικού στοχασμού και του παιδαγωγικού πειραματισμού των παιδαγωγών. Το δημοκρατικό σχολείο δεν υπήρξε ποτέ το σχολείο μίας δημοκρατικής κοινωνίας, αλλά το εργαλείο για την οικοδόμηση μίας βαθύτερης και ευρύτερης δημοκρατίας μέσα από την καλλιέργεια της δημοκρατικής συνείδησης των παιδιών. Ωστόσο το δημοκρατικό σχολείο, όπως και η ίδια η έννοια της δημοκρατίας σταδιακά ενσωματώθηκε στον κυρίαρχο λόγο χάνοντας κάθε ριζοσπαστικά κριτικό περιεχόμενο. Σήμερα, που η αστική δημοκρατία ολισθαίνει σε αυταρχικά, μετά-δημοκρατικά καθεστώτα οφείλουμε να αναστοχαστούμε εκ νέου και με τρόπο ριζοσπαστικό πάνω στην έννοια του δημοκρατικού σχολείου. Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Εκπαιδευτική πολιτική

Η οπτική της Κριτικής Παιδαγωγικής για τη θεωρία των Αναλυτικών Προγραμμάτων

Σε αυτό το κείμενο θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε σε γενικές γραμμές τις ιδέες της Κριτικής Παιδαγωγικής που αφορούν τις λειτουργίες της εκπαίδευσης και ειδικότερα την οπτική της για τη θεωρία του Αναλυτικού Προγράμματος (εφ’ εξής Α.Π.). Επίσης θα αναφερθούμε επιγραμματικά σε έναν διαφορετικό από τους καθιερωμένους τρόπους ανάπτυξης Α.Π.: Πως συγκροτείται ένα Α.Π. στα πλαίσια της Παιδαγωγικής του Freire.

Οι Κριτικοί Παιδαγωγοί θεωρούν ότι τα Α.Π. και η γνώση που τα συγκροτεί είναι μία κοινωνική κατασκευή. Τα Α.Π. συγκροτούνται με τέτοιο τρόπο ώστε να προβάλλουν την κοινωνική και οικονομική  πραγματικότητα ως φυσική.  Ένα Α.Π. που αναπτύσσεται με διαφορετικό τρόπο από τον καθιερωμένο συνιστά κάτι αφύσικο και παράλογο. (Τσάφος, 2014)

Τα Α.Π. δεν είναι ιδεολογικά ουδέτερα και αντικειμενικά κείμενα. Προβάλλουν και αναπαράγουν την κυρίαρχη ιδεολογία καθώς και τις καθιερωμένες κοινωνικές πρακτικές  και νοήματα. Έτσι, ενώ από τη μία αναδεικνύουν τις κυρίαρχες κοινωνικές αξίες, από την άλλη περιθωριοποιούν ή αποσιωπούν τις εμπειρίες και τις γνώσεις καταπιεσμένων κοινωνικών ομάδων. Αυτό το παρατηρούμε κυρίως όταν στα Α.Π. παραλείπονται θέματα που θα μπορούσαν να προσφέρουν μία προοπτική αμφισβήτησης στον τρόπο παρουσίασης της υπάρχουσας κοινωνικά αποδεκτής γνώσης. (Τσάφος, 2014) Συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Παιδαγωγικη θεωρια

Ελεύθερα Σχολεία. Και όμως υπήρξαν…

78403651_70s_free_schoolΤο αμφιλεγόμενο πείραμα της Βρετανίας του ’70 και η συνέχειά του σήμερα

Το σημερινό σχολείο είναι απόλυτα ελεγχόμενο. Λειτουργεί υπό τις εντολές μιας αυταρχικής κυβέρνησης, τις άκαμπτες θρησκευτικές παραδόσεις-αρχές και φυσικά με βάση το τι επιτάσσει η ελεύθερη αγορά. Εξετάσεις, εξετάσεις, εξετάσεις και όποιος αντέξει. Οικονομικά, σωματικά, ψυχολογικά. Ταξικό είναι το ζήτημα και μέχρι τώρα η εκπαίδευση απευθύνεται κυρίως στους έχοντες. Κάποτε υπήρξε και κάτι άλλο. Κάτι διαφορετικό. «Ελεύθερο Σχολείο». Οξύμωρο, ωστόσο στην Αγγλία το γνώρισαν και το γνωρίζουν και σήμερα. Με διαφορετικούς όρους φυσικά. Αμφιλεγόμενο πείραμα, ακόμα και για όσους συμμετείχαν και τα στήριζαν, ωστόσο, παρά τις αντιρρήσεις, κανείς δεν αρνείται ότι έθεσαν επί τάπητος την ανάγκη για ένα σχολείο που θα χωράει πραγματικά τις επιθυμίες της εκπαιδευτικής κοινότητας, ιδιαιτέρως των μαθητών. Συνέχεια

Σχολιάστε

by | 12/11/2014 · 22:29

Βιβλιοπαρουσίαση: Χτίζοντας ένα δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο

Xtizontas ena Dhmokratiko sxoleioΤο βιβλίο “Χτίζοντας ένα δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο” καταγράφει την προσπάθεια μίας ομάδας εκπαιδευτικών να δημιουργήσουν ένα δημοκρατικό σχολείο στο κέντρο της Αθήνας. Το βιβλίο αποτελεί ουσιαστικά την διδακτορική διατριβή του δασκάλου και ερευνητή Πέτρου Χαραβιτσίδη, ο οποίος δίδασκε την ίδια περιόδο στο σχολείο, υπό την εποπτεία του καθηγητή Γ. Τσιάκαλου. Εκδόθηκε το 2013 από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Διαβάζοντας το βιβλίο ο αναγνώστης μεταφέρεται στην καθημερινή πραγματικότητα ενός δημόσιου δημοτικού σχολείου, του 132ου, στο σχολικό συγκρότημα της Γκράβας. Τα προβλήματα της εκπαιδευτικής πράξης και του μαθητικού πληθυσμού είναι οξυμένα, ενώ  σε μεγάλο ποσοστό (περίπου 75%) οι μαθητές είναι αλλόγλωσσοι. Οι συνθήκες αυτές ωθούν τους εκπαιδευτικούς, με πρωτοβουλία της διευθύντριας και του συλλόγου διδασκόντων, σε αλλαγή των καθιερωμένων σχολικών πρακτικών. Πιο συγκεκριμένα δημιουργούν τμήματα διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας των μαθητών τους εκμεταλλευόμενοι τον τότε θεσμό της Ολυμπιακής Παιδείας, ενώ παράλληλα οι ίδιοι διδάσκουν εθελοντικά ελληνικά για τους μετανάστες-γονείς. Επιπλέον, μέσα από μελέτη και αυτό-μόρφωση, αρχίζουν να εισάγουν βιωματικές και επικοινωνιακές τεχνικές στην παρουσίαση των γνωστικών αντικειμένων και αξιοποιούν τη μητρική γλώσσα και τον πολιτισμό των μαθητών τους στην διαδικασία της μάθησης. Επίσης, στο πλαίσιο του σεβασμού της διαφορετικότητας στην καθημερινή σχολική ζωή διευρύνουν το περιεχόμενο των εθνικών γιορτών υπερβαίνοντας τα “εθνικοπατριωτικά” πρότυπα και προβάλλοντας πανανθρώπινες αξίες και αντικαθιστούν την καθιερωμένη πρωινή προσευχή με το ποίημα του Ρίτσου “Πρωινό Άστρο”,  (περισσότερες λεπτομέρειες για τις δράσεις του σχολείου στην ιστοσελίδα της ομάδας δασκάλων του 132ου: http://www.132grava.net/132grava/?q=node/3) Συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under Διδασκαλία